Fallas

In het voorjaar, rond de viering van de heilige Sint Jozef op 19 maart, worden in de stad Valencia, maar ook in tientallen stadjes en dorpjes van de Comunidad Valencia, Fallas gevierd. Het woord falla komt van het latijnse woord facula, dat fakkel betekent en duidt zowel op het feest als de enorme bouwwerken van hout, papier maché en piepschuim die men uiteindelijk verbrand.

De Fallas in de stad Valencia zijn bekend, trekken jaarlijks één miljoen bezoekers en staan op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Veel minder bekend zijn de Fallas van Denia. Een interessant alternatief voor overwinteraars in bijvoorbeeld dichtbij gelegen plaatsen als Javea, Moraira, Benissa of Benidorm, en een spektakel dat je niet wilt missen als je in deze tijd aan de Costa Blanca verblijft!

De feestelijkheden die in vier dagen leiden tot het verbranden van de Fallas in de nacht van 19 op 20 maart, worden vooraf gegaan door voorbereidingen die een jaar duren. Zo begonnen op zaterdag 19 maart alweer de voorbereidingen voor de Fallas van volgend jaar. Het zijn dagen van knallen, vuurwerk, feesten, muziek en emotie. Een sfeer van carnaval en oud-en nieuw. Maar ook een feest met een vroom randje, want op 19 maart brengen alle falleros en falleras in een indrukwekkende optocht bloemen aan de maagd Maria, la Virgen.

Twee jaar lang konden er door Covid geen Fallas gevierd worden, en daarom werden deze Fallas aangekondigd als de Fallas van 2020-2022. De afgelopen dagen heb ik uren rondgelopen in de stad, veel mensen gesproken, en mijn ogen uitgekeken naar op de opbouw en verbranding van de Fallas. Reikhalzend was er naar uit gekeken. Eindelijk konden de Fallas die in de loop van 2019 en maart 2020 waren ontworpen en gemaakt, in hun buurten worden opgebouwd.

Denia heeft 11 fallas met de namen van de buurt waar ze staan. Die buurt bedenkt, financiert, en bouwt hun falla op, en zij die meedoen, worden falleros en falleras genoemd. Zij kleden zich vier dagen lang in prachtige jurken en pakken. Meisjes en vrouwen van piepjong tot oud laten hun haren kunstig opsteken met gouden spelden en een grote vlecht van (meestal) kunsthaar, waarbij de kappers goede zaken doen, want voor dit kapsel wordt zo’n drie kwartier uitgetrokken. Men loopt trots door de straten, en als je met je ogen knippert, lijkt het alsof je beelden ziet uit een schilderij van de 17e eeuwse schilder Velazquez.

Het is een grote eer om fallero of fallera te zijn en voor sommigen geldt eens fallero, altijd fallero. Je doet dat trouwens niet alleen, maar met het hele gezin. Zo komt het dat jong en oud betrokken is bij dit feest en de traditie voortleeft. Er zijn grote fallas van meer dan 30.000 euro, en kleine fallas die minder kosten.

Bij elke falla hoort ook een kinder falla, gemaakt voor kinderen. Elke buurt kiest een falla president en deze kiest zijn koningin, de fallera mayor. Uit al deze koningingen, wordt dé falla koningin, de fallera mayor van alle Fallas gekozen. Alle gewezen en huidige koninginnen zijn te herkennen aan een sjerpa met de Spaanse kleuren. Ook dragen zij bij de bloemenoffers aan de Maagd een zwarte sluier in plaats van een witte. Tijdens de bloemenoptocht voor de Maagd, zag ik opeens dat de schoenen van de falleras matchen bij hun jurken, ze zijn van dezelfde stof gemaakt! Later hoorde ik dat een eenvoudige jurk niet minder dan 1000 euro kost, maar meestal geeft men veel meer uit, soms wel 10, 20, 30.000 euro!

De buurten strijden met elkaar voor de mooiste, beste Falla. Er zijn prijzen voor de verf, de bouw, het ontwerp, enz. Uiteindelijk zal de winnende falla in de nacht van 19 maart als laatste verbrand gaan worden, de verliezer als eerste.

Dat Denia de afgelopen dagen, net als de hele Costa Blanca werd geteisterd door een koudefront met regen en wind, mocht de pret niet drukken. H

et was verbazingwekkend hoe flexibel men om de buien heen het traditionele programma in al zijn facetten uitvoerde. Want alles rondom de Fallas heeft een betekenis, een bepaalde volgorde, een bepaald belang.

Alles moet volgens een vast patroon, op vaste manieren worden uitgevoerd, geen stap mag worden overgeslagen. Dus als het water met bakken uit de hemel komt, dan draag je als het kan, de gekleurde overall die bij jouw buurt hoort, en niet je jurk, of draag je een regenjas ónder je falla jurk.

Of als het pijpenstelen regent op het moment dat de optocht voor de maagd Maria moet beginnen, dan wacht men gewoon net zo lang met het programma tot de regen stopt. Vier dagen is de stad in een uitgelaten sfeer met bandjes die paso dobles en andere deuntjes spelen bij hun falla. Mensen zingen, dansen, er wordt overal geknald met vuurwerk. De stemming is telkens uitbundig, ondanks het weer.

Dan, zaterdagavond wordt alles verbrand, als eerste de kinder fallas, en dan vanaf half 11 tot diep in de nacht de ‘fallas grandes’. De brandweer is druk in de weer van de ene naar de andere falla om in te grijpen als het mis gaat. Het is enorm spannend zo dichtbij de huizen en ook met de harde wind die waait.

We willen erbij zijn natuurlijk. Mensen zingen, dansen, knallen, en dan wordt de falla aangestoken. Er gaat een oorverdovend vuurwerk af, de vlammen schieten de lucht in, en dan is er opeens een enorme grijze rookwolk.

Oef, kuch, dat ademt niet echt lekker. Ik moet wel even slikken voor het milieu, het voelt een beetje als een tegenstrijdige domper, dus vreemd genoeg heb ik na één brandende falla genoeg gezien. Maar, ik heb vier dagen zo enorm genoten van de fallas, falleras en falleros, van jurken en paso dobles, van knallen, en drie nachten gedroomd van hetzelfde. Er zit zoveel emotie in deze feesten, zou iemand daar kritische vragen bij durven stellen? Lastig.